برداشتن خال، زگیل و ضایعات پوستی با کرایوتراپی
اگرچه برداشتن تودهها و زائدههای خوشخیم (غیر سرطانی) از بدن شما ضروری نیست؛ اما بسیاری از افراد به دلایل زیبایی و راحتی خود درصدد برطرف کردن آنها هستند. بیمارانی که دارای تودههایی بیخطر مانند زگیل، خال و ضایعات پوستی هستند، کاندیدهای خوبی برای کرایوتراپی هستند. کرایوتراپی یک روش ساده و غیرتهاجمی است که در آن از نیتروژن مایع برای فریز کردن و از بین بردن تودهها و دانههایی که بر روی سطح پوست ظاهر میشوند، استفاده میشود. این یک روش درمانی مؤثر برای ضایعات پوستی پیش سرطانی (کراتوزهای آکتینیک یا آکنهای) و همچنین سایر بیماری های پوستی مانند زگیل، تگهای پوستی وخال میباشد. استفاده از نیتروژن مایع بر روی ضایعات پوستی به پزشکان پوست این امکان را میدهد تا سلولهای آسیب دیده پوست را هدف قرار داده و آنها را در سطح سلولی از بین ببرند.
موارد کاربرد کرایوتراپی
- تغییر رنگ پوست (پیگمانتاسیون ها): مانند لکهای ناشی از آفتاب و لنتیگو
- برخی ضایعات پیش بدخیمی: مانند کراتوز آکتینیک
- ضایعات عروقی مانند انواع همانژیومها از جمله سارکوم کاپوزی
- برخی ضایعات ویروسی مثل زگیل و مولوسکوم کنتاژیوزوم
- کیستها و ضایعات توموری خوش خیم مانند میلیا، زائدههای گوشتی (skin tag) و کراتوز سباسه
- اسکارهای هیپرتروفیک
انواع کرایوتراپی
بسته به ماده ای که در دستگاه کرایوتراپی استفاده می شود سه نوع کرایوتراپی وجود دارد که شامل: نیتروژن مایع، یخ دی اکسید کربن و DMEP می باشد. همچنین از نظر روش اعمال به دو نوع سوآپ و اسپری تقسیم می شود.
۱-نیتروژن مایع
نیتروزن مایع یکی از اساسی ترین موارد مورد نیاز کرایوتراپی است. نیتروژن مایع دمایی حدود ۱۹۶ درجه سانتی گراد روی پوست ایجاد می کند و چند ثانیه این سرما را در عمق جوش یا زگیل یا دیگر ضایعات ایجاد می کند تا این اختلالات رفع شوند. برای موارد قوی تر ضایعات پوستی مثل زگیل های قوی ویروسی یا سرطان پوست این کار را چند بار انجام می دهند. یک بار منجمد می کنند و سپس میگذارند ذوب شود و دوباره عمل انجماد را انجام می دهند.
۲-کرایوتراپی با برف دی اکسید کربن
درکرایوتراپی دی اکسید کربن از سیلندری حاوی دی اکسید کربن منجمد با دمای (78/5C) و یا دوغاب چر از استون استفاده می شود. آن را باید بهطور مستقیم در ضایعه پدید آمده در پوست به کار برد.
۳-کرایوتراپی با DMEP
DMEP در دمای ۵۷C- کار می کند که در قوطی های آئروسل عرضه می شود و برای درمان زگیل به کار برده می شود. به وسیله یک اپلیکاتور فوم با توجه به اندازه و محل ضایعه بر روی ضایعه پوستی بین ۱۰ و ۴۰ ثانیه قرار می گیرد.
فرایند درمان کرایوتراپی
کرایوتراپی به عبارت ساده تر همان سرما درمانی است. در این روش قسمتی از بدن بیمار که قرار است تحت درمان قرار بگیرد را در معرض کاهش دما قرار می دهد. به این صورت با توجه به اینکه بدن انسان نسبت به کاهش دما واکنش نشان می دهد پس از پایین آمدن سطح دما در ناحیه انتخاب شده سیستم عصبی واکنش نشان می دهد و فرایند درمان از این طریق ادامه پیدا می کند. به صورت کلی فرایند انجام کرایوتراپی در سه مرحله انجام می شود:
فاز اول: انتقال حرارت
فاز اول فرایند کرایوتراپی فرایند آماده سازی و کاهش حرارت را به همراه دارد. بر همین اساس برای آماده کردن مقدمات کرایوتراپی از ماده ای به نام کرایو که یک نیتروژن مایع است استفاده می شود. این نیتروژن در ابتدا باید به نقطه حرارت 196 درجه سانتیگراد برسد و بر روی ضایعه سلولی قرار گیرد.
فاز دوم: تخریب سلول ها
در بخش دوم برای تکمیل فرایند درمانی ضایعات باید سریعاً توسط سرما ضعیف شده و از بین رود. سرد شدن ناگهانی ضایعه، موجب تخریب سلول ها می شود و به همین سبب این تخریب می تواند به سرعت سبب از بین رفتن خال و زگیل ها شود.
فاز سوم: فاز التهابی و بهبودی
در نهایت ناحیه مورد درمان تحت التهاب و قرمزی قرار می گیرد که نتیجه طبیعی مرگ سلولی است. در این صورت بیمار باید به مراقبت های پس از کرایوتراپی توجه داشته باشد؛ چراکه عدم توجه به بهبودی پس از کرایوتراپی عوارض شدیدی را به همراه دارد .
مراقبت های بعد از کرایوتراپی
بعد از انجام کرایوتراپی، احتمال تورم و قرمزی در محل انجام آن مشاهده می گردد و پزشک بعد از عمل معمولاً کورتون های موضعی تجویز میکند تا شدت سوزش و درد و قرمزی کمتر شود. گاهی نیز برای کاهش درد لازم است از آسپرین یا مسکن استفاده گردد. باید روزی یک یا دو بار محل را شستشو داد و آن را پاکیزه نگه داشت تا از عفونت جلوگیری شود.
افراد منع از انجام کرایوتراپی
در ابتدا باید توجه داشته باشید که حتماً باید پیش از انجام این روش تشخیص صحیح ضایعات پوستی انجام بگیرد؛ زیرا ممکن است برخی از ضایعات سرطانی باشند و با اعمال تغییرات بر روی آنها مشکلات دیگری به وجود بیاید. در موارد زیر باید احتیاط داشته باشید:
- درمان ملانوم و ضایعات رنگدانه ای که هنوز مشخص نشده اند.
- افراد در سنین بالا و یا کودکان
- پوست هایی که در اثر آفتاب و یا استفاده از کورتیکواستروئیدها آسیب دیده هستند.
- خانم های باردار باید انجام این روش را به تأخیر بیندازند؛ زیرا کرایوگلوبولینها افزایش پیدا می کند.
- افراد با پوست تیره؛ زیرا در ناحیه مورد نظر تغییر رنگ به وجود می آید باید در این رابطه با پزشک، مشورت داشته باشند.
-
تعداد جلسات انجام کرایوتراپی
بسته به شرایط شما، در ابتدا نیاز است بهطور متوالی ۵ الی ۱۰ جلسه درمانی (به عنوان مثال سه بار در هفته) داشته باشید تا حداکثر نتیجه مطلوب را به دست آورید. پس ازآن برای حفظ نتایج بهدستآمده و افزایش بهبودی، میتوانید فاصله درمان را بیشتر نمایید (بهعنوانمثال یکبار در هر هفته یا دو هفته یکبار).
عوارض کرایوتراپی
- عوارض حاد: شامل: سردرد، تاول و درد در محل ضایعه که به خصوص در مورد کلوئیدها بسیار شدید است.
- عوارض تأخیری: شامل خونریزی، عفونت و تشکیل بیش از حد بافت ترمیمی (گرانولاسیون) است.
- عوارض دائمی: (از بین رفتن دائمی فولیکولهای مو)، آتروفی و تحلیل پوست، اسکار دائمی و کم رنگ شدن محل ضایعه که در افرادی با پوست تیره شایع تر است.
نحوه عملکرد کرایوتراپی
برای از بین بردن زگیل و ضایعات اضافی روی پوست از دستگاهی به نام کرایو استفاده میشود. مخزن این دستگاه به صورت دو جداره و عایق طراحی شده است تا نیتروژن مایع را در دمای بسیار پایین حفظ کند. با اسپری کردن نیتروژن مایع، خونرسانی به این قسمت آسیب دیده پوست قطع می شود و در نتیجه بافت های اضافی از بین می روند. در پی برداشته شدن ضایعه، فرآیند ترمیم زخم به صورت خود به خودی آغاز شده و منجر به بازسازی بافت اپیدرم و رشد سلول های جدید میشود.
سایر کاربردهای کرایوتراپی:
- درمان انواع سرطان از جمله سرطان استخوان، دهانه رحم، سرطان شبکیه، در کودکان کبد و سرطان پروستات
- درمان ضایعات پوستی خوشخیم و بدخیم در مراحل اولیه
- رتینوبلاستوما
- ناهنجاری های پوستی مانند زگیل، برچسب پوستی و لکه های تیره
- زگیل های ویروسی در کودکان و بزرگسالان و زگیل های آبی در بزرگسالان
- کراتوز سبورئیک
- آکتینیک کراتوز
- تگ های پوستی
- بیماری پیسی
- انواع همانژیوم ها از جمله سارکوم کاپوسی
- کیست های پوستی
- درمان بیماری سالک، یبوست و دردهای بعد از عمل جراحی در پرتو درمانی
- کاهش درد و التهاب مفاصل در بیماری هایی مانند آرتروز و نقرس
- کاهش درد عضلانی و تسریع بهبودی پس از آسیب های ورزشی
مزایای کرایوتراپی
- این روش معمولا تک جلسه است و جلسه آن کوتاه انجام میشود.
- به طور کلی، هزینه کرایوتراپی نسبت به سایر روش های درمانی مشابه، کمتر است.
- پس از انجام کرایوتراپی، دوره نقاهت کوتاه بوده و فرد میتواند به سرعت به فعالیت های روزمره خود بازگردد.
- این روش معمولاً به صورت سرپایی انجام میشود و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد.
- در این روش خطر پخش شدن زگیل به اندام های دیگر حداقلی است.
- کرایو روشی ملایم و بدون درد است.
- عوارض آن جزئی و موقتی است.
- این درمان می تواند باعث افزایش انرژی و بهبود وضعیت عمومی بیمار میشود.
-
مراحل کرایوتراپی
مرحله 1 انتقال حرارت: ابتدا نیتروژن مایع تا دمای بسیار پایین ۱۹۶ درجه سانتیگراد سرد میشود تا به دمای مناسب برای قرارگیری روی بافت برسد.
مرحله 2 تخریب سلولی: پس از انتقال حرارت، فاز انجماد ناگهانی آغاز میشود. این امر باعث می شود سلولهای ضایعه پوستی به سرعت منجمد شده و بمیرند. این عمل باعث از بین رفتن خال یا زگیل میشود.
مرحله 3 فاز التهاب و بهبود: بعد از اتمام فرایند کرایوتراپی و در نتیجه مرگ سلولها، ناحیه درمان شده معمولا قرمز و ملتهب میشود. انجام مراقبتهای توصیه شده پس از درمان، به تسریع روند بهبودی و کاهش عوارض جانبی کمک شایانی خواهد کرد.
مراحل کرایوتراپی
مرحله 1 انتقال حرارت: ابتدا نیتروژن مایع تا دمای بسیار پایین ۱۹۶ درجه سانتیگراد سرد میشود تا به دمای مناسب برای قرارگیری روی بافت برسد.
مرحله 2 تخریب سلولی: پس از انتقال حرارت، فاز انجماد ناگهانی آغاز میشود. این امر باعث می شود سلولهای ضایعه پوستی به سرعت منجمد شده و بمیرند. این عمل باعث از بین رفتن خال یا زگیل میشود.
مرحله 3 فاز التهاب و بهبود: بعد از اتمام فرایند کرایوتراپی و در نتیجه مرگ سلولها، ناحیه درمان شده معمولا قرمز و ملتهب میشود. انجام مراقبتهای توصیه شده پس از درمان، به تسریع روند بهبودی و کاهش عوارض جانبی کمک شایانی خواهد کرد.
-
بدون دیدگاه